اپیتلیوم چیست؟
اپیتلیوم (Epithelium) یا بافت پوششی یکی از چهار بافت اصلی بدن انسان است که سطح خارجی بدن، حفرات داخلی و بسیاری از اندامها را میپوشاند. این بافت همچنین بخش عمدهای از غدد بدن را تشکیل میدهد.
سلولهای پوششی بهطور فشرده در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و دارای حداقل ماده بینسلولی هستند. این ویژگی باعث میشود اپیتلیوم بتواند نقش مؤثری در حفاظت، جذب، ترشح، تبادل مواد و دریافت حس ایفا کند.
ویژگیهای عمومی بافت پوششی
تمام اپیتلیومها دارای ویژگیهای مشترک زیر هستند:
سلولهای متراکم با فضای بینسلولی اندک
قرارگیری روی غشای پایه (Basement Membrane)
فاقد عروق خونی مستقیم
توانایی بالای ترمیم و بازسازی
قطبیت سلولی (سطح رأسی، جانبی و قاعدهای)
طبقهبندی
بافت پوششی بر اساس دو معیار اصلی طبقهبندی میشوند:
تعداد لایههای سلولی
ساده (Simple Epithelium)
مطبق (Stratified Epithelium)
شبهمطبق (Pseudostratified Epithelium)
شکل سلولهای سطحی
سنگفرشی (Squamous)
مکعبی (Cuboidal)
استوانهای (Columnar)
ترکیب این دو معیار، انواع مختلف اپیتلیوم را ایجاد میکند.
ساده (Simple Epithelium)
در این نوع، تمام سلولها روی غشای پایه قرار دارند و تنها یک لایه سلولی وجود دارد.
ساده سنگفرشی (Simple Squamous Epithelium)
این اپیتلیوم از سلولهای بسیار نازک و پهن تشکیل شده است.
محلهای یافت شدن
آلوئولهای ریه
کپسول بومن کلیه
اندوتلیوم عروق خونی
مزوتلیوم حفرات سروزی
عملکرد
انتشار سریع مواد
تبادل گازها
فیلتراسیون
ساده مکعبی (Simple Cuboidal Epithelium)
سلولها تقریباً به اندازه عرض خود ارتفاع دارند.
محلهای یافت شدن
توبولهای کلیوی
فولیکولهای تیروئید
مجاری کوچک غدد
عملکرد
جذب
ترشح
ساده استوانهای (Simple Columnar Epithelium)
سلولها بلندتر از عرض خود هستند.
محلهای یافت شدن
معده
روده باریک
کولون
کیسه صفرا
عملکرد
جذب مواد غذایی
ترشح موکوس و آنزیمها
این اپیتلیوم اغلب دارای سلولهای جامی (Goblet Cells) است.
